متولد خرداد 1274 در تهران است. پس از تحصیلات ابتدایی و متوسطه به همراه برادرش حسن مشرف نفیسی عازم اروپا شد تا به فراگیری علم طب بپردازد اما علاقه به ادبیات او را دلبسته ادبیات فرانسه نمود و پس از اتمام تحصیل روانه تهران شد و در مدارس شروع به تدریس زبان فرانسه نمود. دلیل علاقه بیشتر او به ادبیات آشنایی اش با ملک الشعراء بهار بود که برای فرگیری فیزیک نزد اکبر مودب نفیسی برادر سعید نفیسی می آمد و همچنین همراهی پدر در محافل ادبی تاثیر بسزایی در پرورش ذوق ادبی اش داشت.

در کتاب خاطرات سیاسی، ادبی، جوانی به روایت سعید نفیسی که به کوشش علیرضا اعتصام از روزنامه و مجله ها گردآوری شده درباره آشنایی وی با روزنامه ها چنین آمده است:

"پدرم هر روز یک قران به ما پول تو جیبی می داد که در راه یا در مدرسه اگر تنقلی خواستیم بخریم آن روز هنوز آن سکه یک قرانی نقره را خرج نکرده بودم در بازگشت از مدرسه برادرم و لله ی ما که همیشه همراه ما بودند از دور پسرک کلاه نمدی را که روی قبای یدک شال کثیفی بسته بود دیدم که یک دسته کاغذ چاپ شده زیر بغل داشت و گاهی مردم راهگذر پولی به او می دادند و روزنامه ای می خریدند. ... به محض اینکه به آن پسرک رسیدم آن سکه یک قرانی را در کف دستش گذاشتم و آهسته به گوشش گفتم صور اسرافیل. او هم یک شماره از آنچه در دست آن شاگرد مدرسه خودمان دیده بودم به من داد و آن را به سرعت عجیبی در زیر آستر جامه خود پنهان کردم ... وارد خانه که شدم آن را در جایی پنهان کردم و تا شب نشد و از من غفلت نکردند جرآت نکردم آن را بیرون بیاورم. سرانجام درپای چراغ با احتیاط تمام آن را در برابر چشم گذاشتم و دیدم این بار تصویر رنگی بالای صفحه اول که آنروز با مرکب آبی چاپ شده بود امروز با مرکب نارنجی چاپ شده است. این تغییر رنگ بیش از همه چیز نظر مرا جلب کرد راستش را بخواهید از آنچه در دو صفحه اول چاپ شده بود چیزی نفهمیدم و سواد آن روز من مرا یاری نکرد. در صفحه سوم کلمه چرند و پرند در بالای مقاله ای به خط درشت چاپ شده بود با لذت خاصی آن را خواندم و حالا یادم نیست چند روز پی درپی چند بار آن را خواندم به اندازه ای آن را خوانده بودم که تقریبا سراسر آن را از برکرده بودم در پایان این مقاله امضای دخو را گذاشته بودند ... شبی که پدرم سرحال بود از او پرسیدم. گفت: این کلمه اصطلاح قزوینی ها ست. به کدخدای ده به جای آن که دهخداد بگویند دخو می گویند. نفس راحتی کشیدم و این کلمه در گوش من جای گرفت."

آغاز روزنامه نگاری

در 19 سالگی اولین مطالبش در مطبوعات چاپ شد. در زمانی که وزیر داخله شد  از نویسندگان و حتی اداره کنندگان روزنامه های "دولت علیه ایران" و "آفتاب" بود. در روزنامه "ارشاد" ستون خواطر و آراء که حاوی سخنام بزرگان بود را به عهده داشت. مدتی با روزنامه "عصر جدید" که متین السلطنه ثقفی منتشر می کرد، همکاری داشت. در روزنامه "ستاره ایران" که حسین اردبیلی سردبیر آن بود  تا زمان زنده بودن اردبیلی به عنوان عضو هیات تحریریه همکاری داشت. پس از آن سردبیری  روزنامه "وطن" که را که هاشم محیط مافی تاسیس کرده بود و روزنامه ای انتقادی و ادبی بود را به عهده گرفت.

مجله فردوسی

سعید نفیسی برای اولین بار طبق اسناد تدوین شده (در کتاب اسناد مطبوعات 1286- 1320ش. به همت کاوه بیات و مسعود کوهستانی نژاد) در ربیع الثانی 1335ق. درخواست مجوز انتشار برای مجله"فردوسی" نموده است و علی رغم صدور مجوز برای او، از انتشار آن منصرف شده است چرا که نسخه ای از آن دیده نشده است.

مجله فلاحت و تجارت

حسین علاء در سال 1297 ش. پس از تاسیس وزارت فلاحت و تجارت تصمیم گرفت مجله ای به این نام چاپ کند. از سعید نفیسی خواست تا اقدام به انتشار مجله "فلاحت و تجارت" نماید. نفیسی در برابر تلاش و جدیتی که برای انتشار این مجله داشت به پست و مقام هایی در وزارتخانه مزبور رسید.ای مجله یکی از مهمترین مجلات علمی آن زمان به ویژه در زمینه زراعت، صنعت، بازرگانی و معادن بوده است. از مهمترین نویسندگان مجله: سعید نفیسی، ملک الشعراء بهار، حسن مشرف نفیسی، محمد علی فروغی، احمد متین الدوله دفتری و ... بوده اند. این مجله فهرست مندرجات سالنه مجله را در آخرین شماره هرسال منتشر کرده است. نفیسی انتشار سه سال اول مجله را به عهده داشت. این مجله از سال 1298 ش.  تا 1300 ش. منتشر شده و پس از آن متوقف و دوباره در سال 1307 توسط گروهی دیگر انتشار یافته است

مجله دانشکده                                                                                   

ملک الشعراء بهار در سال 1297ش. اولین شماره مجله "دانشکده" را چاپ کرده سعید نفیسی مدیر داخلی آن بود. ملک الشعراء بهار، عباس اقبال آشتیانی، رشید یاسمی از جمله نویسندگان "دانشکده"  هستند. این مجله که از آن 12 شماره بیشتر چاپ نشده و یک سال دوام آورده است حاوی مقالات ارزنده ای درباره تاریخ و ادبیات می باشد. نفیسی مقاله هایی در باره ادبیات به ویژه ادبیات فرانسه نوشته است.

 

سعید نفیسی با مجله های "فرهنگ" و "پارس" و روزنامه های "شفق سرخ"، "اتحاد"، "ایران" و "نوبهار" نیز همکاری داشته است.

مجله پرتو

سال 1301ش. با مدیریت واله خراسانی مجله "پرتو" را راه اندازی کرد وی سردبیری سه شماره از این مجله ادبی را به عهده داشت. دلیل کناره گیری اش از این مجله را پر رنگ شدن مطالب سیاسی در آن بیان کرده است.

روزنامه امید

نفیسی بعد از تجربه همکاری با نشریه های بسیار برای بار دوم مجوز انتشار نشریه مستقل را نمود و اولین شماره "امید" را در ذی القعده 1341 منتشر کرد. از این نشریه همین یک شماره بیشتر دیده نشد. گویا به دلیل سخت گیری وزارت معارف و نظمیه تهران متوقف شده است.

نشریه عهد انقلاب

این نشریه که مجوز آن را میرزا آقا خان فریور از وزارت معارف گرفته ٰ سعید نفیسی به عنوان جایگزین نشریه "امید" منتش می کند و اولین شماره با نام "عهد انقلاب" که روی آن نوشته شده شماره دوم و به جای امید منتشر می شود، در ذی القعده 1341 منتشر نمود.ابتدا مدیر و موسس بر روی آن سعید نفیسی نوشته شده بود و لی بعد از چند شماره نام وی فقط به عنوان نگارنده آمده است.

او که بیشتر سر مقاله ها را خود نوشته مطالب تند و انتقادی چاپ می کرده است.

مقاله هایی در روزنامه آسمان و مجله آینده دارد.

مجله شرق

محمد رمضانی در سال 1303 ش. اقدام به انتشار مجله "شرق" نمود. این مجله که محتوایش ادبی و فلسفی است. پس از انتشار شماره اول یرای حدود یک سال و نیم و پس از شماره دوم برای چهار سال تعطیل شده است. رمضانی در سال 1309 که دوره سوم مجله را تاسیس و منتشر می کند مسئولیت آن را به سعید نفیسی واگذار می کند و تا انتار 12 شماره طی یک سال ادامه می دهد و برای همیشه پس از آن تعطیل گردید. این مجله از مهم ترین منابع ادبی تا کنون محسوب می شود .

Journal de Tehran  (ژورنال دو تهران)

این مجله فرانسوی که در 1313 منتشر شد حاوی مقالات ادبی خبری و تاریخی است. نفیسی دبیر گروه ادبی مجله بود  که تا 1320 ش. در این سمت بود.

او مقالاتی برای روزنامه کیهان و روزنامه امید می نوشت.

مجله پیام نو

انجمن روابط فرهنگی ایران با اتحاد جماهیر شوروی در مرداد 1323 مجله ای به نام "پیام نو" منتشر کرد که بر روی آن نماینده هیئت تحریریه و منشی انجمن را سعید نفیسی ذکر کرده اند. وی مقاله هایی درباره شوروی و روابطش با ایران  در مجله چاپ کرده است. وی حدود 36 مقاله برای مجله "پیام نو" نگاشته است. بعد از پیام نو نفیسی مقالاتش را برای "پیام نوین" می فرستاد.

 

سید فرید قاسمی می گوید: مقاله های نفیسی در 81 عنوان نشریه دیده شده است و 53 سال از عمرش را حضور موثر در مطبوعات داشته است. بیش از 220 کتاب و 1000 مقاله نوشته است.

 

نفیسی تا اواخر عمر روزنامه نگار بود  او سرانجام در سال 1345 که برای شرکت در کنگره جهانی ایران شناسان از پاریس به تهران آمده بود به دلیل بیماری در بیمارستان شوروی تهران دیده از جهان فروبست و او را تا "سر قبر آقا" تشیع و دفن نمودند.

 

منابع:

  • سعید نفیسی/ سید فرید قاسمی.- انتشارات امیر کبیر 1387
  • خاطرات سیاسی، ادبی، جوانی/ به کوشش علیرضا اعتصام. انتشارات مرکز نشر دانشگاهی 1381
  • اسناد مطبوعات (1286- 1320ش.)/ کاوه بیات، مسعود کوهستانی نژاد.- سازمان اسناد ملی ایران 1372