مطبوعات ایرانی

قتل عبدالحمید خان ثقفی «متین السلطنه» مدیر روزنامه عصر جدید (1 خرداد 1296)

متين السلطنه فرزند حاج ميرزا عبدالباقي طبيب تهران بود.   وي سال 1308 قمري به دنيا آمد. در دارالفنون درس خواند و در مدرسه آمريکايي ها هم آموزش زبان انگليسي ديد. قسمتي از تحصيلات خود را در تهران انجام داد، بعد به لندن و پاريس رفت و چند سال در علوم مختلف تحصيل کرد.    قبل از مشروطه، نخستين چاپخانه بوشهر به نام مظفري را در آنجا راه اندازي و روزنامه‏ طلوع را انتشار مي کرد. اين روزنامه فکاهي و انتقادي بود. براساس ادعاي محققان تاريخ مطبوعات، اين نشريه اولين نشريه فکاهي و کاريکاتوري ايران به شمار مي آيد. کمي بعد، متين السلطنه از بوشهر به مشهد رفت و مدت پنج سال معاونت رياست گمرک خراسان را به عهده داشت. در انتخابات دوره‏ دوم به وکالت مجلس برگزيده شد و مدتي نايب ‏رئيس مجلس بود. در اين دوره وي ليدر حزب اعتداليون مجلس بود؛ مجلسي که بعد از اولتيماتوم روس ها پايان يافت. مدتی به وزارت ماليه رفت و خزانه دار کل شد. وي در اين سمت در مظان اتهام قرار گرفت. محاکمه‏ اي برايش ترتيب دادند که در نتيجه از خدمت دولتي عزل شد.
    پس از مدتي روزنامه ‏اي به نام عصر جديد انتشار داد که با اقبال روبه رو شد. روزنامه‏ عصر جديد برخلاف ديگر جرايد همزمان خود، حاوي مطالب جدي بود. اين روزنامه در محافل سياسي آن روز تاثير زيادي مي‏ گذاشت و دولت‏ ها به مطالب آن با حساسيت توجه داشتند. از اينجا اختلاف سياسي ميان متين السلطنه با کميته مجازات آغاز مي شود.   موضعگيري هاي سياسي متين السلطنه در روزنامه عصر جديد در زمانه اي که جنگ جهاني اول آغاز شده بود، مخالفان زيادي را عليه او برانگيخت. با توجه به روحيه اشغالگري روس و انگليس در آن زمان، جو عمومي جامعه نسبت به آلماني ها تمايل داشت اما روندي که متين السلطنه در روزنامه پيش گرفته بود، خلاف جريان عمومي بود. او در اين نشريه از سياست روس و انگليس حمايت مي کرد. گرچه در سال آغازين جنگ سعي مي کرد در انتشار اخبار و مقالات رويکردي بي طرفانه داشته باشد، اما از سال دوم عمده اخبار و مقالاتي که در اين روزنامه منتشر مي شد، طرفداري از متفقين بود     سال 1335 ه .ق عده اي از افراد کميته‏ تروريستي مجازات به دفتر او ريختند و به ضرب چند گلوله که از تپانچه حسين الله خارج شد او را از پاي درآوردند. در بيانيه کميته مجازات که به مناسبت ترور او تهيه شده، چنين آمده بود: «هموطنان متين السلطنه کشته شد درحالي که بار سنگيني از خيانت و بي شرافتي را همراه برد، اما جامعه را از وجود اين عنصر بي حيثيت پاک کرديم تا سرمشق براي ديگر اشخاص خيانت پيشه باشد شايد رويه خود را عوض نمايند... کميته مجازات از عموم هموطنان درخواست مي کند که خيانتکاران را در هر لباس و شغلي که باشند معرفي نمايند... اي خيانتکاران، هرگاه شما نمي خواهيد به ما در وطن رحم کنيد به مادر و همسر و فرزندان خود رحم نماييد و بدانيد در قرن بيستم ديگر نمي شود به خيانت و جاسوسي ادامه داد، در اين قرن بي شرافتي و جاسوسي و وطن فروشي محکوم به مرگ و زوال است.»
    
    منبع:  تلخیصی از مقاله « روزي كه متين السلطنه ترور شد» از روزنامه جام جم، شماره 3980 به تاريخ 1/ 3/ 1393، صفحه 11 

آغاز انتشار روزنامه احرار (1 خرداد 1327)

عزت الله پیر نظر در فروردین 1327 نخستین شماره روزنامه هفتگی احرار را در تهران منتشر کرد. تا سال 1330 چاپ شده و نسخه هایی از آن در کتابخانه ملی موجود است.

آغاز انتشار روزنامه افکار (2 خرداد 1302)

موسس: م. يدالله طهراني زاده ؛ روزنامه ايست اجتماعي و طرفدار زحمتکشان (مطبعه سعادت) اين نشريه بجاي "شعله" چاپ شده است.

آغاز انتشار نشریه آژیر به مدیریت سید جعفر پیشه وری (2 خرداد 1322)

در خواست امتیاز روزنامه "آژیر" توسط پیشه­وری پس از تصویب لایحه­ای در مجلس شورای ملی امکان پذیر شد که از سوی "دکتر سیاسی" وزیر فرهنگ وقت به مجلس ارائه شد. "ارسنجانی" می­گوید: «پیشه­وری وقتی روزنامه آژیر را منتشر می­کرد من در آپارتمان روزنامه "داریا" دو اتاق به او واگذار کردم

و روزنامه آژیر را تأسیس و نخستین شماره آن را در اول خرداد ۱۳۲۲ منتشر کرد. این روزنامه با وجود چپ بودن، حزبی نبود. خط مشی این روزنامه هم احتمالاً از دلایل دوری حزب از پیشه‌وری بود چرا که به علت یادداشت وی به مناسبت مرگ رضاشاه جلوی حضور او به عنوان نماینده منتخب حزب در نخستین کنگره حزب توده ایران در مرداد ۱۳۲۳ را گرفتند.

درگذشت حسین حجازی مدیر مجله جهان نو (2 خرداد 1359)

حسین حجازی از مردم ملایر، مدیر مجلهٔ جهان نو، دانش‌آموختهٔ بیروت بود. زادهٔ ۱۲۷۹ در ملایر است. مدتی سردبیر مجله «نامه راه» بود که از سال 1319 انتشارش آغاز شده بود و در مرداد سال 1322 به عنوان «راه نو» تغییر نام یافت و علاوه بر سردبیری سمت مدیر مسئول نشریه را نیز به عهده گرفت. این نشریه تا سال 1324 منتشر شده است.  از سال 1325 به چاپ و نشر مجلهٔ  «جهان نو» پرداخت. صاحب امتیاز مجله و گرداننده و پخش‌کنندهٔ آن خودش بود و مجله‌ای بود که جمعی از نویسندگان جوان را به حوزهٔ خود کشانید. عبدالحسین زرین‌کوب، جعفر شریعتمداری، مرتضی کیوان، محمدعلی اسلامی ندوشن، محمدجعفر محجوب، اصغر فتحی، علی‌اکبر کسمایی، سیروس ذکاء، مصطفی فرزانه، جمشید بهنام، امین عالی‌مرد، حسین یزدانیان و جمعی دیگر، از کسانی‌اند که آثارشان در دوره‌های اول مجله چاپ شده‌است. از ادبای قدیمی سعید نفیسی، علی جواهرکلام، عباس شوقی و خان‌بابا طباطبایی با آن همکاری داشتند.

حسین حجازی خود سعی می‌کرد که تازه‌ترین نوشته‌های علمی و اجتماعی را از منابع زبان انگلیسی ترجمه و چاپ کند. سعی دیگرش آن بود که مجله به‌هیچ‌وجه حاوی مطلب مضر به حال خواننده‌ها نباشد. دلش می‌خواست که مجله در خانواده‌ها محرم باشد و صدمه‌ای به اخلاق جوانان و نوجوانان نزند و دانش آنان را وسعت ببخشد.

جهان نو به مدت سیزده سال بر همین اسلوب نشر شد. در قسمتی از سال‌های اول انتشار، مرتضی کیوان سردبیر آن بود و پس از آن سال‌های بیشتری امین عالی‌مرد با حجازی همکاری می‌کرد.

جهان نو عاقبت در سال ۱۳۳۳ از انتشار بازماند. تا این‌که از سال ۱۳۴۵ به قطع وزیری و به‌طور ماهانه تجدید انتشار پیدا کرد. در این دوره مجله جنبه‌ای جدی به خود گرفت و دو-سه شماره از دورهٔ جدید آن با همکاری رضا براهنی و جلال آل‌احمد و جمعی از نویسندگان مشهور به چاپ رسید. بعد امین عالی‌مرد همچنان مجله را بر همان روال ادامه داد.

جهان نو جمعاً بیست سال در قطع رحلی کوچک (۱۳۲۵-۱۳۴۴) و شش سال در قطع وزیری (۱۳۴۵-۱۳۵۰) چاپ شده‌است.

درگذشت سید ابراهیم ضیاءالواعظین روزنامه نگار و مدیر روزنامه ایران آزاد (3 خرداد 1322)

سید ابراهیم ضیاء الواعظین فرزند سید مصطفى در 22 خرداد سال 1267 خورشیدى در شیراز متولد شد. تا سن 25 سالگى در شهرزادگاهش شیراز به تحصیل پرداخت و تحصیلات قدیم را تا حدود مدرّسى آموخت و به لباس روحانیت ملبس شد. پس از آن به هندوستان رفت و مدتى با سید جلال الدین مؤیّد الاسلام مدیر روزنامۀ حبل المتین در کلکته همکارى کرد.
پس از این که به ایران آمد به خاطر مواضع ضد انگلیسى اش، در سال 1295 خورشیدى در شیراز به زندان انگلیس ها افتاد. پس از آن به تهران آمد و در سال 1300 خورشیدى موفق به دریافت امتیاز و انتشار روزنامۀ «ایران آزاد» شد. این روزنامه از همان ابتدا به علت نشر مقالات تند و آتشین آن مورد توجه مردم قرار گرفت و به نحوى بى سابقه تعداد زیادى خواننده پیدا کرد. در دى ماه 1301 روزنامه براى مدتى از طرف دولت توقیف شد.
 در نتیجه نشر مقالات انتقادى شدید، به هندوستان تبعید شد. اما چون به شیراز رسید به كمك مردم به نمانیدگى مجلس شوراى ملى انتخاب گردید و در 1302 ش رهسپار تهران شد و در همان سال مدرسه‏ى صنعتى شیراز را تأسیس و روزنامه‏ى «ایران آزاد» را مجددا منتشر كرد. وى در دوره‏ى پنجم دوباره به سمت نمایندگى مجلس انتخاب شد. در 1311 ش از سیاست كناره گرفت.  

انتشار نشریه کی بکیه (5 خرداد 1331)

اولین شماره آن در 5 خرداد 1331 توسط ناصر عالی وند در تهران چاپ شده و 2 شماره بیشتر از آن دیده نشده است. این نشریه رویکرد سیاسی با حمایت از دولت مصدق داشته است.

آغاز انتشار روزنامه کیهان با امتیاز عبدالرحمن فرامرزی و سردبیری مصطفی مصباح زاده (6 خرداد 1321)

 اولين شماره اين روزنامه در 6 خرداد‎۱۳۲۱ با عنوان جانشين روزنامه "آينده ايران" منتشر شده است.ابتدا با تمايلات دست چپي و بعدآ دست راستي بوده است.اين روزنامه پس از واقعه ‎۱۷ آذر‎۱۳۲۱ {توقيف عمومي جرايد}تا ‎۲۰دي‎۱۳۲۱، انتشار نيافت و از آن روز سردبير و صاحب امتياز روزنامه عوض شد.در بهمن‎۱۳۲۱ توقيف گرديد و روزنامه "بهرام" به جاي آن منتشر شد.در مهر‎۱۳۲۴ نيز به مدت‎۵ روز توقيف شد و در اين مدت روزنامه "سلحشور" انتشار يافت.

بر اساس شماره هاي موجود، در طول انتشار، صاحبان امتياز و مديران مسئول روزنامه به شرح ذيل تغيير کرده است: صاحب امتياز از شماره۱۶۲(‎۲۲دي‎۱۳۲۱)، مصطفي مصباح زاده، از شماره۱۳۹۶۵(‎۱۴خرداد‎۱۳۶۹)موسسه کيهان و مدير مسئول از شماره۲۲۸(‎۲۴فروردين‎۱۳۲۲)عبدالرحمن فرامرزي، از شماره۳۷۴(‎۲۴آذر‎۱۳۲۲)حسينقلي مستعان، از شماره۴۵۳(‎۲۸مرداد‎۱۳۲۳) عبدالرحمن فرامرزي، از شماره۱۰۱۲۰(‎۴فروردين‎۲۵۳۶)مصطفي مصباح زاده، از شماره۱۳۹۶۵(‎۱۴خرداد‎۱۳۶۹)مهدي نصيري و از شماره۱۵۰۹۳(‎۸تير‎۱۳۸۳)، حسين شريعتمداري.

تاسیس انجمن روزنامه نگاران (6خرداد 1325)

ترور احمد دهقان مدیر مجله تهران مصور (6 خرداد 1327)

در سال 1287 در اصفهان متولد شد. پس از انجام تحصیلات مقدماتی، نظر به استعداد و علاقه‌ای که به فن تئاتر داشت، وارد مدرسه هنرپیشگی شد و دوره مدرسه را پایان داد و کار خود را در دو تئاتر اصفهان، که شهرتی نسبی داشتند، آغاز کرد و تدریجاً جزء هنرپیشه‌های معروف شد. آنگاه محیط اصفهان را مناسب برای فعالیت خویش ندید و به تهران آمد و کار هنرپیشگی خود را در تهران آغاز کرد.  دهقان بعد از شهریور 1320 درصدد برآمد روزنامه‌ای هم در تهران انتشار دهد. پس از چندی امتیاز نشریه «تهران مصور» را از وزارت فرهنگ به نام خود اخذ کرد.  چند شماره‌ای به صورت روزنامه هفتگی آن را انتشار داد، ولی هزینه کمرشکن روزنامه باعث شد تا دهقان روزنامه خود را در اختیار نشریاتی قرار دهد که توقیف می‌شوند. پس از چندی، نشریه تهران مصور به صورت مجله هفتگی درامد و احمد دهقان با کادر مجهزی که دور خود جمع کرده بود، محله‌ای نسبتاً آبرومند و پرمطلب انتشار داد. با انتشار مجله تهران مصور، دهقان به محافل سیاسی ایران راه یافت. با قوام‌السلطنه، سپهبد رزم آرا، اشرف پهلوی و سایر دولتمردان دوستی و رفاقت به هم زد. در انتخابات دوره پانزدهم، احمد دهقان از طرف حزب دموکرات ایران کاندیدای نمایندگی مجلس از خلخال شد و با کمک همه جانبه رزم آرا و ارتش، از صندوق سردرآورد.همزمان با وکالت مجلس، مجله «تهران مصور» جهت خود را کاملاً مشخص نمود و همه می‌دانستند که این مجله نه تنها با حزب توده مخالف است بلکه با شوروی هم در مقام مبارزه برآمده است. مخصوصاً پس از واقعه 15 بهمن 1327 در دانشگاه تهران، حمله تهران مصور به شوروی افزایش یافت.
پس از ترور هژیر، دهقان فعالیت خود را برای زمامداری رزم‌آرا توسعه داد. در اواخر 1328 در مجله تهران مصور سلسله مقالاتی تحت عنوان «من جاسوس شوروی در ایران بودم» به قلم کریم روشنیان انتشار یافت. این مقالات که اسناد معتبری هم همراه داشت، حربه کوبنده‌ای علیه شوروی بود و دخالت آنها را در امور ایران مسلم می‌ساخت. در آن ایام، رزم‌آرا جاده را برای نخست‌وزیری خویش هموار ساخت. انتشار سلسله مقالات «تهران مصور» به حسن روابط رزم‌آرا و شوروی لطمه وارد می‌کرد و آنها درخواست نموده بودند سلسله مقالات قطع شود. رزم‌آرا از دهقان تقاضای قطع مقالات را نمود، مورد اجابت واقع نشد. روابط آنها به سردی گرائید. فشار رزم‌آرا برای قطع مقالات افزون شد. نویسده مقالات را دستگیر و به خدمت وظیفه بردند، او از سربازخانه فرار کرد و مخفی شد و در مخفی‌گاه خود به ادامه مقالات پرداخت. دهقان در خرداد ماه1329 یعنی بیست روز قبل از نخست‌وزیر رزم‌آراء در محل کار خود واقع در تئاتر تهران توسط شخصی به نام حسن جعفری که عضو حزب توده بود به قتل رسید.

انتشار روزنامه جمهوری اسلامی (9 خرداد 1358)

در روز ۹ خرداد ۱۳۵۸ روزنامه «جمهوری اسلامی»، ارگان حزب جمهوری اسلامی، اولین شماره خود را منتشر کرد. مدیریت روزنامه «جمهوری اسلامی» با حجت‌الاسلام مسیح مهاجری و اولین سردبیر این روزنامه میرحسین موسوی بود که بعد‌ها در تابستان ۶۰ وزیر امور خارجه شد و به دلیل مشغله‌های کار وزارت از فضای روزنامه فاصله گرفت و چندی بعد به نخست‌وزیری برگزیده شد. ر جریان تلاش حزب جمهوری اسلامی و دیگر گروه‌های انقلابی برای برکناری ابوالحسن بنی‌صدر هم روزنامه جمهوری اسلامی نقش ویژه‌ای ایفا کرد.

 جمهوری اسلامی از روزنامه‌هایی بود که مقالات آن به ویژه در دهه ۶۰ منشأ تحولات بسیاری شد. در جریان تلاش حزب جمهوری اسلامی و دیگر گروه‌های انقلابی برای برکناری ابوالحسن بنی‌صدر روزنامه جمهوری اسلامی نقش ویژه‌ای ایفا کرد. در خردادماه سال ۱۳۶۶ به دنبال توصیه امام خمینی، توقف کامل فعالیت‌ها و در حقیقت انحلال حزب جمهوری اسلامی اعلام شد. گفته می‌شد عامل اصلی انشقاق در این حزب تضاد آرا و افکار اعضای حزب پیرامون نوع نگرش اقتصادی در اداره جامعه بوده است. در پی انحلال حزب، روزنامه «جمهوری اسلامی» تعطیل نشد اما در دوره جدید به صورت مستقل، با صاحب امتیازی آیت‌الله خامنه‌ای و مدیریت مسیح مهاجری به فعالیت‌های خود ادامه داد.

 روزنامه جمهوری اسلامی در سال‌های انتشار از ابتدا تاکنون همواره خود را مدافع اندیشه‌های امام خمینی معرفی کرده است و از این منظر ‌گاه منتقد جریان سنتی راست شده است و گاه به چپ‌ها تاخته است. جمهوری اسلامی هنوز هم هر روز جمله‌ای از امام خمینی را در نیم‌تای صفحه اول خود به چاپ می‌رساند تا یادآوری کند که خاستگاه‌اش کجاست. این روزنامه تنها میراث به جا مانده از حزب جمهوری اسلامی است.

منبع: http://tarikhirani.ir/fa/events/3/EventsDetail/186

انتشاره دوره دوم مجله بهار (10 خرداد 1300)

مجله بهار در دو دوره منتشر شد. دوره اول انتشار این مجله که ماهنامه بود، از سال 1289 آغاز و اولین شماره ان یکم اردیبهشت‌ماه همین سال منتشر شد و تا 26 آبان 1290 انتشار آن ادامه یافت و پس از 12 شماره متوقف شد.

بهار مجددا از ده خرداد 1300 انتشار خود را از سر گرفت و تا دی 1301 شمسی منتشر شد که در این دوره هم تنها 12 شماره از آن انتشار یافت و در مجموع از این ماهنامه 24 شماره درآمده است. این ماهنامه که با صاحب امتیازی یوسف اعتصام‌الملک منتشر می‌شد، در دوره اول با مدیریت محمدرضا مدبرالممالک هرندی و در دوره دوم با مدیریت عباس خلیلی چاپ شده است.

یوسف اعتصام‌الملک پدر پروین اعتصامی، مترجم توانایی در زبان عربی و فرانسه بود. این مجله را که به فاصله کمی از امضای فرمان مشروطیت منتشر شده بود، می‌توان جزو مجلات معتبری دانست که در دوره‌ای که احساسات انقلابی و مشروطه‌خواهانه کمی فروکش کرده، سعی داشته است تاثیر ماندگاری را از خود به جا بگذارد و مدیریت ادیب و مترجمی نظیر یوسف اعتصام‌الملک در شکل‌گیری و رشد مجله بهار در هر دو دوره انتشارش، این منظور را به خوبی برآورده است. بی‌شک مجله بهار، به عنوان یک نشریه ادبی پیشگام، بسیار از حوزه‌های ادبیات معاصر فارسی را تحت تاثیر قرار داده است.

منبع: http://www.ghatreh.com/news/nn31966616/

درگذشت حسن ارسنجانی روزنامه نگار و مدیر روزنامه داریا (10 خرداد 1348)

حسن ارسنجاني در مرداد 1301 در تهران خيابان ري متولد شد.

دورۀ ابتدائي را در دبستان پهلوي، دورۀ متوسطه را در دبيرستانهاي دارالفنون و سن‌لوئي به پايان رساند و در سال 1321 از دانشگاه تهران مدرک کارشناسي در رشته حقوق گرفت. در 1333 در دورۀ دکتري دانشکده حقوق دانشگاه تهران پذيرفته شد و در 1335 از پايان‌نامه خود با عنوان حاکميت دولتها در سازمانهاي بين‌المللي دفاع کرد. 

 پس ازشهريور 1320 وارد عرصه سياسي شد. وي مقالات خود را در گذشته در روزنامۀ تجدد ايران مي‌نوشت ولي از اين تاريخ با پيوستن به حزب ميهن‌پرستان و سپس به حزب پيکار، مقالات سياسي خود را در روزنامه‌هاي نبرد و ايران ‌ما منتشر مي‌کرد. در ابتدا نام مستعارش شيخ حسن محلاتي بود. اما بعد‌ها به دليل نوشتن مقالات انتقادي، از سوي هيآت تحريريه روزنامه ايران ما پيشنهاد کردند اسم مستعارش را ايراد بگذارند، محمود تفضلي سر دبير ايران ‌ما پس از مدتي به اين نتيجه رسيد که اگر ايراد را وارونه کنند مي‌شود داريا کلمه‌اي که مناسب اسم مستعار شدن است. ارسنجاني آنقدر از اين اسم خوشش آمد که مقالات خود را نيز با نام داريا منتشر کرد.

در 28 خرداد 1323 اولین شماره نشریه «داریا» را منتشر کرد. تا سال 1330 انتشار آن ادامه داشته است. در بهمن 1324 با همکاري ملک‌الشعراء بهار، احمدعلي سپهر (مورخ‌الدوله)، محمود محمود و چند نفر ديگر، حزب آزادي را تآسيس کرد. اما حزب در کارش موفق نبود براي همين وقتي احمد قوام (قوام‌السلطنه) در 1325 حزب دمکرات ايران را تآسيس کرد، ارسنجاني نيز به اين حزب پيوست و يکي از مشاوران نزديک قوام شد.  

 به عنوان نماينده حزب دمکرات از لاهيجان ـ لنگرود وارد مجلس شوراي ملي دوره پانزدهم شد اما به رغم دفاع ملک‌الشعراي بهار اعتبارنامه وي در 12 آبان 1326 رد شد و مجددآ به کار روزنامه‌نگاري و وکالت مشغول شد. در انتخابات دورۀ هفدهم مجلس از ساوجبلاغ و کرج کانديدا شد اما از بهاء‌الدين کهبد رقيب انتخاباتي خود شکست خورد. با نخست‌وزيري قوام در 27 تير 1331 به سمت معاون سياسي نخست‌وزيري و سرپرست انتشارات و تبليغات منصوب شد.     در کابينه‌هاي دکتر علي اميني و اسدالله علم (19 ارديبهشت 1340 تا 20 اسفند 1341) سمت وزارت کشاورزي را به عهده داشت و اساسي‌ترين برنامه وزارت کشاورزي را اصلاحات ارضي اعلام نمود. وي به دروغ سعي در موافق نشان دادن مراجع تقليد در اجراي اصلاحات ارضي داشت که موجب واکنش مراجع شد.  

 وي در 11 خرداد 1348 بر اثر سکته قلبي در‌47 سالگي در‌گذشت

 منبع: موسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران http://www.iichs.org/index.asp?id=1968&doc_cat=7

آغاز انتشار روزنامه اتحاد اسلام به مدیریت شیخ حسین لنکرانی (11 خرداد 1303)

شیخ حسین از مخالفین و معترضین به قرارداد ۱۹۱۹ در سال ۱۳۰۳ اقدام به راه‌اندازی روزنامه‌ای تحت عنوان اتحاد اسلام کرد. وی از مخالفین رضا شاه بود.

انتشار نشریه دلاور(11 خرداد 1327)

محمد عبدالله گرجی این نشریه هفتگی را در خرداد 1327 در تهران تاسیس نمود. به مدت 2 سال چاپ شده  سرانجام به علت مشکلات مالى روزنامه را تعطیل كرد. در کتابخانه ملی شماره هایی از آن موجود است.

برای اطلاع از زندگینامه  عبدالله گرجی اینجا را ببینید

انتشار هفته نامه ایران روز (12 خرداد 1331)

 ایران روز به مدیریت ابراهیم سلطانی در خرداد 1331 در تهران منتشر شد. 10 شماره از آن در کتابخانه ملی موجود است.

انتشار روزنامه فرانسوی زبان اندپاندانس در تهران (14 ژوئن 1910)

آغاز انتشار مجله آزادیستان در تبریز (15 خرداد 1299)

مجله ادبی تجدد گرا به زبان فارسی که در نیمه اول 1299 ش در دوران نهضت  شیخ محمد خیابانی در سه شماره منتشر شد .مدیر و سردبیر و نویسنده اصلی آن تقی رفعت از سران نهضت خیابانی بود و روی جلد شمارهای منتشر  شده اش عبارت "هوا خواه تجدد در ادبیات" دیده می شود .
گویا رفعت با انتشار مجله آزادیستان قصد داشت که آن را به پایگاه اصلی ادبیات جدید فارسی بدل کند.
با سرکوبی نهضت خیابانی در 29 ذیحجه 1338 ق/ 22 شهریور 1299 و کشته شدن خیابانی و خود کشی رفعت شماره چهارم آزادیستان که قرار بود در 21 شهریور منتشر شود هرگز امکان انتشار نیافت. (البته شماره 4 در آرشیو مطبوعات آستان قدس رضوی موجود است, پس منتشر شده است.)

برگرفته از: مطبوعات ایران و آزادی به قلم محمد جعفر محمدزاده http://etedaal.ir/fa/news/74313

آغاز انتشار مجله ترقی (15 خرداد 1323)

آغاز انتشار مجله امید ایران (16 خرداد 1333)

 مجله امید ایران برای اولین در سال ۱۳۲۷ منتشر شد. یک مجله هفتگی سیاسی، اجتماعی بود که در سال ۱۳۵۳ بعد ۲۶ سال در دوره خفقان محمدرضا شاه توقیف گردید. با شروع انقلاب اسلامی با توجه به آزادی مطبوعات، دوره جدید خود را در تاریخ ۸ بهمن ۱۳۵۷ آغاز نمود و حدوداً انتشار آن تا اواخر سال ۱۳۵۸ و اوایل سال ۱۳۵۹ ادامه داشت.

 توقیف نشریه بانگ مردم (17 خرداد 1332)

 فضل الله صفا انتشار این نشریه را از اسفند 1331 آغاز نمود و کمتر از4 ماه بعد از سوی دولت توقیفشد. این نشریه بیشتر از 62 شماره چاپ نشده است. دوره کامل آن در کتابخانه ملی موجود است.

آغاز انتشار مجله بلدیه (18 خرداد 1300)

 اولین شمارۀ این مجله به صاحب امتیازی بلدیه طهران و مدیر مسئولی عباس خلیلی در تاریخ 19 خرداد 1300 هجری شمسی منتشر شد. فاصله انتشار آن به صورت هفتگی و در روز پنجشنبه بود. این مجله 16 صفحه‌ای در قطع 29 سانتیمتر توسط مطبعۀ فاروس طهران به چاپ رسیده است.شماره بعدی مجله بلدیه در تاریخ 26 جوزا (خرداد) 1300 شمسی، با حفظ سبک شمارۀ اول به چاپ رسید.دورۀ سوم این مجله در تاریخ 2 عقرب (آبان) 1303 منتشر شدوفاصلۀ انتشار از هفتگی به دوهفته یک‌بار تغییر کرده است در صفحات آخر آگهی‌های تجاری منتشر می‌شوند که از 2 تا 4 صفحه متغیر است، مدیر مسئول با عنوان ا، م معرفی شده است. سال چهارم با شمارۀ 8 شروع می‌شود که مدیر مسئول، رضا شهرزاد  می باشد. در سال ششم (آبانماه1306) مدیر مسئول  مهدی مافی و محل چاپ مطبعۀ فردوسی است. از شمارۀ اول سال نهم که شهریور ماه 1309 شمسی منتشر شد.بر روی جلد مجله علاوه بر مدیر مسئول(مهدی مافی)، آقای کاظم شریفی به عنوان مدیر داخلی و مسئول نشریات معرفی می‌گردد و از نکات حائز اهمیت دیگر در این سال، چاپ غلط نامه در مجله است این روال تا سال 1315 ادامه دارد تا اینکه در تیرماه این سال شماره 10 الی 12 سال یازدهم مجله بلدیه با عنوان جدید نامه شهرداری و با همان طرح جلد سابق  چاپ گردید.این مجله به مدیر مسئولی محمد قوامیان توسط چاپخانه اتحادیه طهران چاپ شده است.

 برگرفته از شماره 2 مجله مطبوعات بهارستان

درگذشت ذبیح الله منصوری روزنامه نگار و نویسنده روزنامه کوشش (19خرداد 1365)

ذبیح الله حکیم الهی دشتی فرزند اسماعیل معروف به ذبیح الله منصوری در سال 1276 در شهر سنندج به دنیا آمد. وی تحصیلات مقدماتی را در آن شهر و کرمانشاه انجام داد و زبان فرانسه و انگلیسی را فرا گرفت. در سال ۱۳۰۱ شمسی با تاسیس روزنامه کوشش با سمت مترجم داستان و مقاله و مطالب علمی در آن روزنامه شروع به کار کرد. در سال ۱۳۰۶ در حالی که در روزنامه کوشش کار می‌کرد، با روزنامه اطلاعات نیز شروع به همکاری کرد که مدت‌ها ادامه یافت و از آغاز انتشار روزنامه کیهان هم به مدت شش سال، چندین کتاب برای این روزنامه ترجمه کرد که همه به صورت پاورقی به چاپ می‌رسید. بعدها با روزنامه ایران ما، روزنامه داد، مجله خواندنیها، روزنامه باختر، روزنامه اختر امروز، مجلهٔ ترقی، مجلهٔ تهران مصور، مجلهٔ روشنفکر، مجلهٔ سپید و سیاه، مجلهٔ امید ایران، روزنامه پست تهران و سرانجام مجله دانستنیها همکاری داشت.

 ذبیح الله منصوری در ۱۹ خرداد ماه ۱۳۶۵ش در بیمارستان شریعتی در سن ۸۹ سالگی درگذشت. منصوری حدود۵۰ سال نوشت و ترجمه کرد.

 آغاز انتشار عدالت ایران (20 خرداد 1326)

 روزنامه را احمد علوی در خرداد 1326 در تهران تاسیس نمود طی 2 سال انتشار آن 24 شماره منتشر شده است که در کتابخانه ملی موجود است.

آغاز انتشار روزنامه مخفی فریاد در قم (21 خرداد 1342)

انتشار روزنامه فرمان (22 خرداد 1322)

 این روزنامه را عباس شاهنده در خرداد 1322 تاسیس نمود. مرکز بررسی اسناد تاریخی بانی آن را اینتلجنت سرویس انگلستان دانسته و سردبیران روزنامه هادی هدایتی، جعفر ندیم و عباس شاهنده را جاسوسان انگلیسی معرفی کرده است. فرمان ارگان احزاب آزادی و جبهه آزادی بوده و در سال 1325 ارگان اتحادیه کارگری وابسته به حزب دموکرات قوام السلطنه بوده است. فرمان تا سال 1353 چاپ شده و بعد تا اواخر حکومت پهلوی تعطیل بود تا اینکه به واسطه آزادیهای دولت شریف امامی، مجدد انتشارش را از سر گرفت تا شماره 27 مربوط به تیر 1358 در آرشیو آستان قدس رضوی موجود است.

درسال 1339 با امتیاز روزنامه فرمان، مجله های فرمان هفتگی و فرمان بازار منتشر شده است. در سال 1344 نیز این روزنامه برای مدتی کوتاه در سنندج چاپ می شده است.

از ویژگیهای روزنامه فرمان چاپ ویژه نامه هایی است که به مناسبت سفر شاه به کشوره های مختلف تهیه می شد. شاهنده 14 ویژه نامه در این زمینعه طی سال های انتشار فرمان چاپ و در کشورهای مقصد توزیع کرده است. شاهنده و روزنامه فرمان طرفدار دربار و رژیم پهلوی بودند و کمک های مالی بسیاری دریافت می کردند. در ویژه نامه های مختلف که چاپ می کرد به تعریف و تمجید از شاه و سیاست های اقتصادی و اجتماعی اش می پرداخت.

آغاز انتشار نشریه «ایران ما» به مدیریت جهانگیر تفضلی (23 خرداد 1322)

 جهانگیر تفضلی در سال 1322 اجازه‏ى انتشار روزنامه‏ى چپ‏رو به نام «ایران ما» را همراه با غلامعلى پرویزى گرفت. اين روزنامه به عنوان جانشين روزنامه "نبرد" چاپ شد."ايران ما" به علت پرخاشگري بيشتر اوقات توقيف بود.. اعضاء هیئت تحریریه و سردبیران مجله عبارت بودند از: اسمعیل پوروالى، محمود تفضلى، خسرو اقبال، محمود هرمز و دكتر دهنائى. این روزنامه روزانه بود و تدریجاً حسن ارسنجانى و سید جلال شادمان هم در زمره‏ى نویسندگان آن قرار گرفتند. روزنامه‏ى ایران ما مرتباً توقیف مى‏شد ولى بجاى آن امتیازاتى تحصیل نموده بودند كه به جاى ایران ما منتشر مى‏گردید. این نشریه با عناوین : نبرد، نبرد امروز ، شهباز، یغما ، دنیای امروزه ، علی بابا وتهران مصور ،ارس منتشر شده است.در شهریور ماه 1322 دو تن از گردانندگان روزنامه‏ى ایران ما توسط نیروهاى متفقین به جرم ژرمانوفیلى دستگیر و به زندان اراك منتقل شدند. جهانگیر تفضلى و خسرو اقبال ابتدا در زندان اراك و سپس زندان رشت مدتى در اسارت قواى بیگانه بودند ولى بازداشت آنها طولانى نشد و زودتر از یك سال از زندان مستخلص شدند. در 1325 روزنامه‏ى ایران ما، كه توسط محمود تفضلى اداره مى‏شد پس از ائتلاف حزب توده و حزب ایران، به حزب توده پیوست و چند ماهى با حزب توده همكارى داشت ولى سرانجام در دى ماه 1326 از وابستگى به حزب توده كنار رفت. بطور كلى روزنامه‏ى ایران ما از روز انتشار تا پایان حیات خود نشریه‏اى معتبر و مورد توجه تمام طبقات بود و حتى محمدرضا پهلوى و اشرف پهلوى بدان توجه خاص داشتند بطورى كه شاه با هیئت تحریریه‏ى روزنامه‏ى ایران ما جلسات ماهیانه داشت و اشرف پهلوى هم با جهانگیر تفضلى حشر و نشر زیادى پیدا كرد و او را جز محارمین خود قرار داد.

 ایران ما روزنامه‎ای مشهور و پُر خواننده بود و تمایل شدیدی به پیشرفت دسته‎های چپ نشان می‎داد؛ علاوه بر این شدیداً علیه روحانیت و مذهب و مظاهر آن،‌ نظیر حجاب بانوان به انتشار مطالبی دست می‎زد. این روزنامه تا سال 1339 منتشر می شده است.

 درباره جهانگیر تفضلی بیشتر بدانید

توقیف روزنامه باختر امروز به مدیریت نصرالله سیف پور فاطمی (26 خرداد 1322)

 اختر ، روزنامه / نشریه ای که از 1314 تا 1320 ش در اصفهان و از 1321 تا 1325 ش در تهران انتشار می یافت . پس از تعطیل مجلة باختر در 1314 ش ، روزنامة باختر به مدیریت نصراللّه سیف پور فاطمی بلافاصله منتشر شد. این روزنامه ابتدا هفتگی و پس از مدتی هفته ای سه شماره منتشر می شد. مدتی پیش از شهریور 1320 چون سیف پور فاطمی شهردار شیراز شد، مدیریت روزنامه به برادر کوچکتر وی حسین فاطمی محوّل گردید و پس از عزیمت حسین فاطمی به تهران ، در شهریور 1320، مدتی روزنامه تعطیل شد.
روزنامة باختر چاپ اصفهان معمولاً در چهار صفحه با چاپ سربی و به قطع بزرگ منتشر می شد، و تنظیم مقالات آن را مدتی محمد حسین میرزا فصیح به عهده داشت . انتشار این روزنامه برای صاحب امتیاز و مدیر آن شهرتی به همراه آورد و سیف پور فاطمی به عضویت انجمن شهر و پس از مدتی به شهرداری شیراز انتخاب شد (صدرهاشمی ، ج 2، ص 2ـ3).
حسین فاطمی پس از قطع شدن همکاریش با احمد ملکی ( مدیر روزنامة ستاره ) به فکر ادامة انتشار باختر در تهران افتاد و اولین شمارة دورة جدید آن در 14 تیر1321 به صاحب امتیازی نصراللّه سیف پور فاطمی و سردبیری حسین فاطمی انتشار یافت . لحن و مشی روزنامه به طورکلی با دوره های پیشین متفاوت بود و در اغلب سرمقاله ها، به قلمِ حسین فاطمی ، به مسئولان دولتی شدیداً حمله شده است .
روزنامة باختر ِ تهران در حدود چهارسالی که منتشر می شد (14 تیر 1321ـ12 فروردین 1325) چندین بار توقیف شد و طولانی ترین مدت توقیفهای آن یکی از 30 فروردین تا 11 خرداد 1322 و دیگری از 27 خرداد تا 2 دی 1322 بود. سرمقاله و گزارشی بسیار هتّاکانه بر ضد نخست وزیر وقت ، علی سهیلی ، و دولت او که در آنها نه تنها به انتقاد سیاسی بلکه به مسائل خصوصی و خانوادگی علی سهیلی نیز پرداخته شده بود، موجب توقیف اخیر روزنامه شد.
روزنامة باختر تهران حاوی سرمقاله و خبرهای مجلس و تفسیر اخبار روز بود. در بیشتر شماره های سالهای جنگ جهانی دوم نقشه هایی از آخرین تحولات جنگ در آن چاپ می شد که در مطبوعات آن دورة ایران کم سابقه بود. از اولین شماره های این روزنامه در تهران ، اخبار محاکمه های سرپاس مختاری ، رئیس شهربانی و اطلاعات دورة رضاخان ، پزشک احمدی مأمور قتل زندانیان سیاسی ، و دیگر همدستانشان ، حتی متن کامل پرونده ها و ادعانامه ها در آن درج می شد که از جمله اسناد دست اول ماجراست و کمتر روزنامه ای به این تفصیل بدان پرداخته است . باختر از 9 بهمن 1321 هر جمعه ویژه نامه ای منتشر می کرد که کاملاً غیرسیاسی و تفریحی بود.

منبع: سایت تبیان زنجان

 درگذشت عباس مسعودی بنیاد گذار موسسه اطلاعات(27 خرداد 1353)

عباس مسعودي مؤسس ومدير روزنامه اطلاعات، سال 1280ش در تهران متولد شد. تحصيلات مقدماتي و متوسطه را در مدرسه دارالفنون تهران پايان داد وسپس وارد فعاليت‌هاي مطبوعاتي و خبرنگاري شد. زندگي سياسي مسعودي از اوايل 1300 ش. آغاز شد. در اين سال وي «مركز اطلاعات‌» رادر خيابان علاءالدوله سابق (فردوسي‌) داير كرد. اين مؤسسه تا سه سال داير بود و اخبار داخله وخبرهاي خبرگزاري‌هاي خارجي را كه به وسيله مخبرين خود كسب مي‌كرد، دراختيار نشريه و مجلات پايتخت مي‌گذاشت‌. چندي بعد تصميم گرفت براي اولين بار روزنامه يوميه عصر را منتشر سازد. در تير 1305 امتياز روزنامه اطلاعات به نام وي صادر شد و مركز اطلاعات به روزنامه اطلاعات تبديل شد.
اولين شماره اين روزنامه، عصر 19 تير 1305 منتشر شد. فعاليت‌هاي پارلماني مسعودي از 1314 ش. آغاز شد. در اين سال، وي به وكالت دوره دهم مجلس شوراي ملي از تهران برگزيده شد و شش دوره متوالي ـ تا پايان دوره پانزدهم‌ـ در آن سمت باقي ماند. در 1328 ش. كه انتخابات مجلس سنا براي اولين بار در تهران برگزار شد، با سمت سناتوري تهران به اين مجلس راه يافت و در سال‌هاي بعد نيز تازمان مرگ سناتور بود.

 ساواك در سند زندگينامه او آورده است: او فرد متخصص در فن، كج‌دار و مريز و اهل زد و بند، خوش‌مشرب، محافظه‌كار، حقه‌باز، هزاررنگ، جاسوس صنعت، علاقمند به افزايش ثروت، غير‌قابل اعتماد و مورد تنفر عامه مردم مي‌باشد، نامبرده با تمام حوادث بعد از دهه 20 سازش داشته، نوكر رضاشاه بود و با مخالفان او نيز نزديك بود، در سال 1320 پس از حادثه سوم شهريور سلسله مقالاتي عليه رضا‌شاه نوشت. در سال 1321 در ماجراي 17 آ‌ذر عليه قوام‌السلطنه شركت كرد. پس از هفده سال براي اولين بار روزنامه او توقيف شد و به زندان افتاد. از اواسط سال 1320 روزنامه او طرفدار مصدق شد، در 25 مرداد سال 1332 شديدترين حملات عليه شاه و حكومت را انجام داد. با حزب توده، حزب اراده ملي و هر سياست و گروهي نزديك بود و سازش مي‌‌كرد. بعد از وارد شدن به امور روزنامه‌نگاري به سياست انگلستان نزديك شد و ترقي كرد و با عاميون نزديك بود.

 نجف‌قلي پسيان، كه روزگاري سردبير اطلاعات بود، درباره‌ي نقش مسعودي مدير روزنامه اطلاعات در تجزيه بحرين مي‌نويسد كه وي براي نوشتن سلسله مقالات درباره‌ي بحرين كه در راستاي سياست شاه براي آماده‌سازي مردم ايران جهت پذيرش جدايي بحرين، نگاشته شد، مبلغ 15 ميليون دلار از شيخ بحرين رشوه دريافت كرد. پيروز مجتهد‌زاده در مقاله‌اي در شماره 39 فصل‌نامه‌ي ره‌آورد (چاپ آمريكا) با عنوان «بحرين، سرزمين جنبش‌هاي سياسي» مي‌نويسد: بديهي است منظور از اين كه حل مسأله‌ي بحرين به ابتكار شخص شاه بود، اين است كه جز محمد‌رضا شاه، كس ديگري مسؤول اين تصميم نيست. اگر چه برخي افراد، مانند سناتور عباس مسعودي، تشويق كننده‌ي اين تصميم‌گيري بودند... در اين جزوه [اعلاميه‌ي ارتش درباره‌ي بحرين] به استدلالي سست متوسل شده بود كه آن هنگام از سوي سناتور عباس مسعودي، يكي از مبتكران و مجريان اصلي (ولي غيررسمي) سياست پس گرفتن ادعا نسبت به بحرين، پيش كشيده مي‌شد و آن اينكه چون نفت و مرواريد بحرين پايان گرفته و يا كم‌تر از آن است كه تصور مي‌شد، گرفتن اين مجمع‌الجزاير، براي ايران سودي نخواهد داشت كه زيان‌آور نيز خواهد بود...
عباس مسعودي سرانجام روز سه شنبه27 خرداد 1353، در 73سالگي با سكته قلبي فوت كرد.

 درباره عباس مسعودی و فعالیت ها و زندگینامه اش بیشتر  و بیشتر بدانید.

آغاز انتشار روزنامه انقلاب اسلامی (29 خرداد 1358)

آغاز انتشار مجله پیش آهنگی ایران (31 خرداد 1306)

اين مجله قديمي ترين نشريه تخصصي ورزشي در ايران است كه به صاحب امتيازي ( احمد امين ) در طهران تاسيس و شماره دوم سال اول آن در آذرماه 1306 ش در چاپخانه خاور نشر گرديده است. روي جلد مجله اين جمله به عنوان شعار درج شده است " ادبوا اولادكم بغير ادابكم لانهم خلقو الرمان غير زمانكم " وخودرا مجله اي تربيتي كه در تكميل روحيات محصلين و تقويت حيات پيش آهنگي ايران مي كوشد، معرفي كرده است.