(متولد 1267 و متوفی 1348 شمسی) احمد فرسيو، مشهور و متخلص به اخگر لاريجاني در 1267 ش در تهران متولد شد. پدرش حاج میرزا ابراهیم معروف به ملاباشى از روحانیون مطلع و متنفذ بود. احمد تحصیلات خود را از مكتب‏خانه آغاز كرد و در مدارس ادب و دارالفنون تهران ادامه تحصیل داد، چندى هم علوم حوزه‏اى آموخت.
بعد از استبداد صغیر با رتبه‏ى ملازم سومى در ژاندارمرى استخدام شد. پس از شش ماه از خدمت استعفا نمود و در اداره باغات دولتى استخدام شد. پس از چندى با درجه‏ى وكیلى در وزارت جنگ وارد شد و چندى در آنجا بود تا در ژاندارمرى خزانه با درجه‏ى نایب دومى استخدام گردید. سپس وارد مدرسه‏ى صاحب منصبى ژاندارمرى شد. پس از فراغت از تحصیل با درجه‏ى سروانى مأمور خدمت در شیراز شد. چندى فرماندار نظامى كازرون بود و بعد به فرماندهى گروهان ژاندارمرى بوشهر منصوب گردید. وي در 14 آبان 1294 همراه با تعدادي از اعضاي حزب دموکرات و افسران ژاندارمري گروهي به نام "کميته ملي حافظين استقلال ايران" را تشکيل داد. در جریان جنگ بین‏المللى اول با سربازان تحت فرماندهى خود به اقدامات نظامى علیه انگلیس‏ها پرداخت. پس از شكست به كرمانشاه رفته و خود را به دولت موقت معرفى نمود. چندى در موصل و چندى در بصره و استانبول بسر برد و پس از پایان چنگ به ایران بازگشت. او در سازمان دادن به حرکت خودجوش اهالي فارس براي مقابله با تجاوز انگلستان به بوشهر، نقش مهمي داشت تا آنجا که با پاي پياده به عزم بغداد روانه غرب ايران گشت اما به علت محاصره بودن اکثر مسيرها توسط نيروهاي انگليسي ، پس از گذشت از مسيرهاي صعب‌العبور خود را به نيروهاي دولت موقت نظام‌السلطنه رسانيد و همراه افسراني چون محمدتقي پسيان با دولت موقت همکاري نمود و ظاهرا در همين دوران يکي از ديدگان خود را از دست داد. در سال 1299 احمد شاه، به‌ پاس زحمات اخگر، نشان شير و خورشيد به وي اعطا کرد.در دوره ‏ى پنجم مجلس شوراى ملى از دشتستان وكیل شد و در آن مجلس از یاران و همكاران مدرس گردید و اقلیت چند نفرى را تشكیل دادند. در استیضاحى كه مدرس از سردار سپه به عمل آورد، احمد اخگر هم یكى از امضاكنندگان بود ولى این استیضاح صورت عمل نیافت. اخگر وقتى درخشیدن ستاره بخت سردار سپه را احساس كرد، از مدرس جدا شد و به دار و دسته ى داور پیوست و در مجلس پنجم به انقراض قاجاریه رأى داد. پس از اتمام دوره‏ ى پنجم، اخگر به ارتش بازگشت و با درجه‏ ى سرهنگى در بازرسى ارتش مشغول خدمت شد. پس از اشغال ايران توسط متفقين در شهريور 1320، انگليسيها در شهریور 1322به بهانه اينکه اخگر با آلمانيها همدست بود وي را دستگير و در اراک زنداني کردند. اخگر در دوران اسارت، به تهيه ديوان شعر و نگارش کتابي درباره فن و قواعد شعر پرداخت . وي در مرداد 1324 از زندان آزاد شد. اخگر همزمان با ملي شدن صنعت نفت ، بار ديگر پا به عرصه فعاليتهاي سياسي گذارد و در سال 1331 از طرف مردم بوشهر به نمايندگي دوره هفدهم مجلس شوراي ملي انتخاب گرديد. اخگر در 26 تير 1331 به اتفاق عده‌اي از نمايندگان، فراکسيون نهضت ملي را تشکيل داد و همچون ساير نمايندگان عضو فراکسيون نهضت ملي به طرفداري از مصدق در مجلس متحصن شد و با صدور اعلاميه، پشتيباني خود را از دولت مصدق اعلام نمود.  اخگر در بهمن 1332، قبل از انتخابات دوره دوم مجلس سنا، جمعيت تامين آزادي انتخابات را تاسيس کرد و از طرف نهضت مقاومت ملي به عنوان يکي از سيزده نامزد اين جمعيت معرفي شد ، او از وزارت کشور تقاضاي برگزاري گردهمايي انتخاباتي کرد ولي از طرف حکومت نظامي دستگير شد و به زندان افتاد و پس از خلاصي از زندان گوشه‌گير و تحت مراقبت و تعقيب ساواک قرار گرفت. وى تا آخر عمر در انجمن‏هاى ادبى فعالیت چشمگیرى داشت.
 

 از آثار منظوم او: مثنوى «بیچون‏ نامه»؛ كتاب «اسرار خلقت»؛ چند اثر دیگر به نام «علم عروض» و «علم قافیه» كه در مجله‏ى «اخگر به چاپ رسیده است؛ «امثال منظوم»، «چراغ برق».

 

خدمات روزنامه نگاری اخگر:

اخگر در روزنامه قرن بیستم مقاله هایی بر علیه رضاخان نوشته است. و پس از آن برای تعدادی دیگر از روزنامه ها نیز مقاله می نوشت. وی در سال 1324 پس از رهایی از زندان مجله "اخگر" را در آبان همین سال در تهران منتشر کرد. این مجله که امتیاز و مدیریت آن به عهده خود وی بود، کیوان سمیعی سردبیری آن را تقبل کرده بود. مطالب متنوع سیاسی و اجتماعی در این مجله چاپ می شد. از این مجله ماهیانه که انتشار آن تا اسفند 1328 ادامه داشت مجموعا  48 شماره چاپ شده است.یکی از طرح های مجله چاپ قرآن مجید بود که از همان آغاز انتشار مجله به تبلیغ و پیش فروش قبض های آن روی آورده بود و در هر شماره مجله تا انتهای سال سوم و انتشار کامل قرآن مجید، در 2 یا 3 صفحه ابتدایی هر شماره مجله نمونه صفحات قرآن را با ترجمه آن و مشابه آنچه در حال آماده سازی برای چاپ بود، منتشر می کرد.

اخگر پس از انتشار این مجله، سالنامه ای را با همین نام چاپ کرد که اولین شماره آن در سال 1328 منتشر شده است. این سالنامه   بیشتر مطالب ومقاله های ادبی راپوشش می داد و در بخشی مفصل نیز رویدادهای مهم سال قبل از چاپ سالنامه را منتشر می کرده است. "سالنامه اخگر" با انتشار شماره دوم در سال 1329 که به اهم رویدادهای سال 1328 ایران و جهان اختصاص دارد، متوقف و برای همیشه پرونده مجله و سالنامه "اخگر" بسته شده است.

 

منابع:

رجال پارلمانی ایران از مشروطه تا انقلاب/ منوچهر نظری. تهران: فرهنگ معاصر ص

مجله تاریخ معاصر ایران » پاییز و زمستان 1380 - شماره 19 و 20  سرهنگ احمد اخگر؛ روزنامه نگار و شاعری مذهب گرا و سیاستمدار// محسن روستایی

سایت موسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران به آدرس  http://iichs.org/index.asp?id=1848&doc_cat=7    صفحه احمد اخگر به قلم سکینه کریمی