اولینهای مطبوعاتی ایران در آرشیو آستان قدس
اولین نشریات منتشرشده در ایران در موضوعات مختلفی همچون ادبیات، پزشکی، کشاورزی، و ...، در آرشیو مطبوعات آستان قدس رضوی نگهداری میشود و این در حالیست که این آرشیو، تنها دارندۀ نسخۀ دستنویسِ نخستين روزنامۀ رسمي كشور است.
به گزارش لیزنا، کارشناس نمایهسازی و چکیدهنویسی مرکز اسناد آستان قدس رضوی، با اعلام این مطلب گفت: «مجموعهای از قدیمیترین و نخستین نشریاتی که در موضوعات مختلف همچون ادبیات، پزشکی، کشاورزی، نجوم، نشریات ویژۀ زنان و ... در ایران منتشر شده است، در آرشیو مطبوعات آستان قدس رضوی نگهداری میشود که در این میان، این آرشیو، تنها مرکز در کشور است که نسخۀ دستنویس روزنامۀ «وقایع اتفاقیه» را در اختیار دارد.»
ابراهیم حافظی با بیان اینکه «وقایع اتفاقیه»، سومين روزنامۀ فارسي، دومين روزنامۀ ايراني و اولين روزنامۀ رسمي كشور است كه برای نخستین بار در پنجم ربيعالثاني ۱۲۶۷ قمری و با عنوان «روزنامچۀ اخبار دارالخلافۀ طهران»، به همت اميركبير و مديريت ميرزا جبار تذكرهچي در تهران منتشر شد، ادامه داد: «اين روزنامچه از شمارۀ دوم با نام «روزنامۀ وقايع اتفاقيه» به صورت هفتگي و تا سال ۱۳۲۴ ه.ق به مدت ۵۷ سال منتشر شد.»
وی از نخستین سالنامۀ کشور یاد کرد و افزود: «این سالنامه، با عنوان «سالنامۀ ایران» که از محرم ۱۲۹۰ قمری با دستور مشیرالدوله و توسط محمدحسن صنیعالدوله در تهران منتشر شده است، از جمله نفایسی است که شمارههایی از سالهای انتشار آن در آرشیو موجود است.»
کارشناس نمایهسازی و چکیدهنویسی مرکز اسناد آستان قدس رضوی، دو نمونۀ دیگر از اولینهای این آرشیو را نام برد و تصریح کرد: «نخستين مجلۀ ايران که با نام «فلاحت مظفري» با موضوع علم كشاورزي در سال ۱۳۱۸ هجري قمري در تهران چاپ شد و نخستين روزنامۀ مشهدي با عنوان «ادب» که توسط «صادق اديب الممالك» در رمضان همان سال در مشهد به صورت هفتگي با چاپ سنگي و خط نستعليق در قطع ۲۰ در ۳۰ منتشر میشد، در ميان روزنامههاي قديمي این آرشيو جای دارد.»
حافظی به اولین نشریات ویژۀ زنان اشاره کرد و گفت: «اولین نشریۀ زنان در ایران با نام «دانش» که در ۴ مهر ۱۲۸۸ شمسي با موضوع اخلاق، علم خانهداری، بچهداری و شوهرداری، توسط خانم «کحال» در تهران منتشر شد و قدیمیترین نشریۀ زنان در مشهد با نام «جهان زنان» که در سال ۱۲۹۹ شمسی توسط «فخرآفاق پارسا» منتشر میشد، در این آرشیو نگهداری میشود.»
وی بیان کرد: «مجلۀ «الاسلام یا گفتگوی صفاخانۀ اصفهان» که از آن به عنوان اولین نشریۀ دینی کشور یاد میشود و توسط داعیالاسلام در سال ۱۳۲۰ قمری در اصفهان منتشر شد، بیشتر شمارههای آن در آرشیو آستان قدس رضوی موجود است.»
کارشناس نمایهسازی و چکیدهنویسی مرکز اسناد آستان قدس رضوی، به نخستین مجلۀ ورزشی ایران اشاره کرد و افزود: «مجلۀ «پیشآهنگی ایران» که احمد امین در سال ۱۳۰۶ به عنوان اولین نشریۀ ورزشی در تهران منتشر کرد، شمارههایی از آن در آرشیو نشریات ورزشی آستان قدس رضوی موجود است.»
حافظی در پایان در ارتباط با نحوۀ دسترسي محققین به نشريات خاطرنشان کرد: «محققین ميتوانند با مراجعه به آرشيو مطبوعات مرکز اسناد آستان قدس رضوي واقع در ساختمان بنياد پژوهشها، با طرح درخواست خود، علاوه بر مشاهدۀ اصل نشريات، از پايگاه و بانكهاي اطلاعاتي كه در اين زمينه موجود است نيز استفاده كنند.»
گفتنی است، آرشیو مطبوعات از سال ۱۳۵۹ در کتابخانۀ آستان قدس رضوی شکل گرفت. این مجموعه در حال حاضر بیش از ۱ میلیون و ۷۰۰ هزار نسخه از مطبوعات کشور را که بالغ بر ۲۳ هزار و ۵۰۰ عنوان میشود، در اختیار دارد که از نظر تعداد عنوان، بزرگترین آرشیو مطبوعاتی ایران محسوب میشود.
لینک خبر:
دوشنبه, ۰۸ تیر ۱۳۹۴ لیزنا http://www.lisna.ir/main/20361
این وبلاگ نمايشگر نوشته ها، تصاوير و مداركي خواهد بود كه در حوزه مطبوعات اعم از مديريت و آرشیو آنها مطرح است. تاریخ مطبوعات به ویژه در خراسان مورد بحث قرار خواهد گرفت.رزومه روزنامه نگاران ایرانی ارائه خواهد شد.