مطبوعات ایرانی

 دولت ايران پس از قبول و امضاي معاهده بين المللي صليب سرخ در ژنو در سال 1902 م تشکيلات جمعيت هاي خيريه شير و خورشيد را رسما در کشور پذيرفت ولي به همان امضا قناعت کرد و جز اسمي در اوراق رسمي وزارت امور خارجه چيز ديگري که نشان گر پذيرش عملي الزامات اين معاهده باشد در ميان نبود. تا اينکه در سال 1327 هـ .ق / 1286 هـ .ش براي اولين بار پرچم شير و خورشيد با زمينه سفيد به اهتزاز در آمد و با جديت دکتر امير اعلم رئيس صحيه قشون، بيمارستان هاي سياري تحت لواي شير و خورشيد سرخ در جنگ هاي مختلف پس از انقلاب مشروطه خدماتي به مجروحين جنگي ارائه مي داد. اين رويه کم و بيش ادامه داشت تا زماني که موضوع مهاجرت دولت پيش آمد. پس از خروج عده زيادي از دولتمردان و اعضاي مجلس از تهران که نهايتا موجب تشکيل کابينه دولت مهاجرت در کرمانشاه شد باز هم فعاليت هاي انجمن شير و خورشيد به حالت تعطيل در آمد. پس از اين تعطيلي در تاريخ 1302 هـ .ش بار ديگر فعاليت هاي انجمن از سر گرفته شد.

در دوره جديد فعاليت انجمن شير و خورشيد تصميمات مهمي براي ادامه کار اتخاذ شد که از جمله اين تصميمات تاسيس نشريه بود که هر ماه براي نشريات و تبليغات خود در داخل و خارج کشور و نيز براي اطلاع اعضاي جمعيت از فعاليت ها و اقدامات هيئت عامل طبع و منتشر شود.

اولین مجله ای که جمعيت شير و خورشيد سرخ پس از تاسیس در ایران بنا نهادند، مجله شير و خورشيد سرخ ايران بود که در تهران منتشر می شده است. این مجله  در سال 1304 هـ .ش به مدير مسئولي ميرزا علي محمد خان اويسي انتشار يافته و شماره اول آن در 44 صفحه به قطع خشتي کوچک در مطبعه سربي مجلس و در خرداد ماه 1304 هـ .ش توزيع گرديده است.

شير و خورشيد سرخ ايران مجله اي بود ماهانه و وجه اشتراک سالانه آن 20 قران و تک شماره دو قران به فروش مي رسيده است. شعار مجله که روي جلد هر شماره چاپ مي شد عبارت بود از تصوير شير و خورشيد به رنگ سرخ و در بالاي آن اين آيه قرآن «تعاونوا علي البر» به خط نسخ و در قسمت پايين تر اين شعر از سعدي نوشته شده بود: «بني آدم اعضاي يکديگرند * که در آفرينش ز يک گوهرند ** چو عضوي به به‌درد آورد روزگار * دگر عضو ها را نماند قرار ...»

انجمن شیر و خورشید سرخ پشت جلد تمام شماره های مجله، کاغذ سفید قرار داده بود که روی آن شیر و خورشید سرخ رسم شده است. مجله شير و خورشيد ناشر عقايد و افکار جمعيت شير و خورشيد سرخ بوده است .

راجع به مندرجات مجله علاوه بر آنچه ذکر آن رفت در يکي از شماره هاي اين نشريه آمده است: «مجله شير و خورشيد سرخ که امروز پاي به عرصه وجود نهاده و منتشر مي شود ناشر افکار جمعيتي است که در تحت همين نام در سال گذشته تاسيس يافته و اکنون مي خواهد بدين وسيله خاطر عامه را از عمليات خود مرتبا مسبوق و مستحضر بدارد.» در ادامه اين مطلب پس از معرفي مختصر جمعيت شير و خورشيد سرخ ايران نوشته شده: «مجله شير و خورشيد سرخ که هر ماه يک مرتبه طبع و توزيع مي شود اصولا متضمن مسائل ذيل خواهد بود: 1. راپرت عمليات جمعيت شير و خورشيد سرخ 2. اطلاعات راجع به موسسات صليب احمر و هلال احمر 3. اخبار راجع به شير و خورشيد سرخ 4. مباحث اطلاعات صحي 5. صورت مطبوعات واصله 6. صورت محاسبات جمعيت و ثبت اسامي اعضا و اعانه دهندگان.»

لازم به ذکر است در هر شماره چهار صفحه کاغذ رنگي ضميمه مجله بود که اطلاعيه هاي گوناگون بهداشتي و پزشکي در آن درج مي شد. ضمنا مدير داخلي مجله دکتر علي خان فرهمندي (عليم الملک) بود و ميرزا جواد خان مولوي هم به عنوان منشي مجله فعاليت مي کرد.

چندین شماره از این مجله در کتابخانه های ملی و مرکزی دانشگاه تهران موجود است.

فهرست نشریات جمعیت شیر و خورشید ایران در سال های 1304 تا 1357

منابع:

تاریخ جراید و مجلات ایران/ محمد صدر هاشمی.- اصفهان: کمال 1364

فهرست اپک کتابخانه های ملی، مجلس، آستان قدس رضوی و دانشگاه تهران